Дар вилояти Хатлон корҳои пурраи поксозии қитъаи Ҷовидон-4 дар ноҳияи Ҷомӣ ба анҷом расид. Ин мавзеъ солҳои зиёд яке аз минтақаҳои мушкилтарин ба ҳисоб мерафт, зеро дар он ҷо аз давраҳои пешин бо пестисидҳои кӯҳна ифлосшавии ҷиддӣ мавҷуд буд.
Корҳо аз ҷониби Муассисаи давлатии “Маркази миллии иҷрои ӯҳдадориҳои Конвенсияи Стокҳолм оид ба моддаҳои органикии устувор (СОЗ)”-и Кумитаи ҳифзи муҳити зист назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо шарики татбиқкунандаи лоиҳаи 9421 - ташкилоти ҷамъиятии «Пешсаф» амалӣ гардиданд. Лоиҳа аз ҷониби UNEP/GEF маблағгузорӣ мешавад. Марҳилаи фаъоли поксозӣ моҳи декабри соли 2025 оғоз шуда, омӯзиши муфассали минтақа, гирифтани намунаҳо ва баъдан бартараф кардани маводи олудашударо дар бар гирифт.
Аз нигоҳи таърихӣ, қитъаи мазкур, ки масоҳаташ тақрибан то як гектар мерасад, барои нигоҳдории кимиёвии кишоварзӣ, маводи сӯзишворӣ ва равғанҳои техникӣ истифода мешуд ва дар наздикии истгоҳи собиқи мошину трактор ҷойгир буд. Пас аз солҳои 1990-ум анборҳо вайрон шуданд, замин хусусӣ гардонида шуда, қисман барои сохтмони манзил истифода гардид, ки ин ҳолат корҳои минбаъдаи поксозиро хеле мушкил кард.
Бо талошҳои Кумитаи ҳифзи муҳити зист соли 2017 дар ин қитъа то анҷоми пурраи бартарафсозии ифлосшавӣ манъи сохтмон ҷорӣ карда шуд. Мутахассисон махсусан аз ҷойгиршавии ин мавзеъ дар назди ҳавзи парвариши моҳӣ нигарон буданд, зеро он метавонад ба муҳити зист хатари иловагӣ эҷод кунад.
Дар оғози моҳи марти соли ҷорӣ корҳои поксозӣ бомуваффақият ба анҷом расиданд. Ба гуфтаи мутахассисон, аз ҳудуди мазкур тақрибан 770 тонна хок ва партовҳои сохтмонӣ, ки бо пестисидҳо олуда буданд, аз ҷумла боқимондаҳои анборҳои вайроншуда, бароварда шуданд. Илова бар ин 1449 килограмм пестисидҳои кӯҳна ҷамъоварӣ ва хориҷ карда шуданд, ки барои саломатии аҳолӣ ва муҳити зист хатари эҳтимолӣ доштанд. Ҳамаи партовҳо барои нигоҳдории муваққатӣ ба полигони партовҳои хатарноки Вахш интиқол дода шуданд.
Ба анҷом расидани корҳои поксозӣ дар қитъаи Ҷовидон-4 қадами муҳим дар таъмини амнияти экологӣ дар вилояти Хатлон ва коҳиш додани хавфҳое мебошад, ки бо мероси таърихии истифодаи моддаҳои кимиёвии хатарнок вобастаанд.