Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2025 фаъолияти худро дар асоси сиёсати фарҳангии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳо ва қарорҳои соҳавӣ, Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ, инчунин «Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030» ба роҳ монда, ба натиҷаҳои назаррас ноил гардид.
САМТҲОИ АСОСИИ ФАЪОЛИЯТ. Дар соли ҳисоботӣ таваҷҷуҳи асосии вазорат ба ғанӣ гардонидани фазои фарҳангии мамлакат, ҳифз ва рушди мероси моддиву ғайримоддӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифатнокӣ ва завқи бадеии аҳолӣ, таҳкими заминаи моддию техникии муассисаҳои фарҳангӣ, рушди санъати касбӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, инчунин муаррифии шоистаи фарҳанги миллӣ дар арсаи байналмилалӣ равона карда шуд.
ТАҲКИМИ ЗАМИНАҲОИ МЕЪЁРӢ-ҲУҚУҚӢ. Дар давраи ҳисоботӣ, бо мақсади фароҳам овардани фазои мусоиди меъёрӣ-ҳуқуқӣ ҷиҳати фаъолияти минбаъдаи пурсамари муассисаҳои фарҳанги кишвар ва ҳаллу фасли маҷмӯи мушкилоти мавҷудаи соҳа аз ҷониби вазорат лоиҳаҳои «Консепсияи муаррифии фарҳанги миллӣ барои солҳои 2026-2040», «Барномаи давлатии рушди соҳаи фарҳангу санъат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030», «Барномаи давлатии рушди мактабҳои бачагонаи мусиқӣ, санъат, рассомӣ ва мактаб-интернатҳои миёнаи махсуси ҷумҳуриявии мусиқӣ ва санъат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030», «Барномаи давлатии рушди санъати муҷассамасозӣ ва ҳайкалтарошӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030» ва «Барномаи давлатии рушди адабиёти бачагона дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030» таҳия шуданд.
Дар ин замина, бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Барномаи давлатии рушди санъати муҷассамасозӣ ва ҳайкалтарошӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030», «Барномаи давлатии рушди соҳаи фарҳангу санъат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030» қабул гардида, бо мақсади тавсеаи масъалаҳои таҳқиқи мероси мусиқии тоҷикон «Маркази фарҳанги мусиқии Тоҷикистон» таъсис ёфт.
МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ ВА ҲАМКОРӢ БО ЮНЕСКО. Соли 2025 11 ёдгории мероси фарҳангии Хутали қадим ва номинатсияи миллии «Фарҳанги суманакпазӣ» ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардида, дар иҷлосияи 43-юми Конфронси генералии ЮНЕСКО қатънома таҳти унвони «Устувонаи Куруш: Эъломияи ибтидоии ҳуқуқи башар ва гуногунрангии фарҳангӣ» қабул карда шуд. Дар ин зимн, эътироф шудани шаҳри Панҷакент ҳамчун “Шаҳри ҷаҳонии ҳунарҳои дастӣ барои сӯзанидӯзӣ” ва қабули қарор дар бораи бузургдошти 1050-солагии Робияи Балхӣ (солҳои 2026–2027) далели ҷойгоҳи хоси фарҳанги тоҷикон дар тамаддуни ҷаҳонӣ мебошад.
ЧОРАБИНИҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Вазорат дар соли 2025 дар 65 чорабиниҳои илмию фарҳангӣ, фестивалу ҳамоишҳои байналмилалӣ дар 21 давлати ҷаҳон иштирок ва фарҳанги миллиро муаррифӣ намуд. Аз ҷумла, Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Чин, Россия, ИМА ва Покистон; бузургдошти 700-солагии Ҳофизи Шерозӣ ва шоми “Шашмақом” дар қароргоҳи ЮНЕСКО; ширкати ҳунармандони тоҷик дар ЭКСПО-2025 дар шаҳри Осакаи Япония; Рӯзҳои фарҳанги кишварҳои Осиёи Марказӣ дар Минтақаи сайёҳии “Аваза”-и Туркманистон; Ҳафтумин Фестивали байналмилалии рақсҳои мардумӣ дар ноҳияи мухтори Синзян-Уйғури Чин; 17-умин ҷашвораи фарҳанги ақвоми Эронзамин дар шаҳри Гургони Эрон ва ғ.
Дар давраи ҳисоботӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои байналмилалии муҳими фарҳангӣ низ доир гардиданд. Аз ҷумла, барномаи театришудаи «Наврӯзи дӯстӣ» дар доираи маросими ба имзо расидани Эъломияи Хуҷанд бо иштироки сарони давлатҳои Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Қирғизистон; Фестивали байналмилалии театрҳои касбӣ «Наврӯз» бо иштироки ҳайатҳои 7 кишвар; Рӯзҳои фарҳанги ҷуммҳуриҳои Озарбойҷон, Қирғизистон, Муғулистон ва Хитой дар Тоҷикистон; Ҷаласаи 40-уми вазирони фарҳанги кишварҳои ИДМ дар Тоҷикистон; барномаи фарҳангӣ дар ҳошияи чорабиниҳои “Муколамаи занони Осиёи Марказӣ” таҳти унвони “Занон, сулҳ ва амният”; 13-умин Намоишгоҳи байналмилалии “Китоби Душанбе” бо иштироки бештар аз 40 нашриёт аз 8 давлати хориҷӣ: Озмуни байналмилалии “Беҳтарин мақола дар мавзуи ҳифзи пиряхҳо” бахшида ба Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо, Ҷашнвораи нахустини байналмилалии санъати халқии «Сӯзании Панҷакент» ва ғ.
Дар маҷмуъ, дар соли 2025 дар умум 202 чорабинии сатҳи байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ доир карда шуд.
РУШДИ ИНФРАСОХТОРИ ФАРҲАНГ. Соли 2025 дар ҷумҳурӣ 44 иншооти таъиноти фарҳангӣ бунёд гардида, 120 иншооти таъиноти фарҳангӣ - 59 китобхона, 39 қаср ва хонаи фарҳанг, 4 осорхона, 11 боғи фарҳангӣ-фароғатӣ, 6 мактаби мусиқӣ таъмир ва азнавсозӣ шуда, ҳамзамон, 11 китобхона ба биноҳои нав кӯчонида шуда, бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин гардиданд. Айни ҳол сохтмони 9 иншооти нави фарҳангӣ идома дошта, 4 иншоот дар марҳилаи лоиҳакашӣ қарор доранд.
ФАЪОЛИЯТИ ТЕАТРӢ, КОНСЕРТӢ ВА ЭҶОДӢ. Дар соли 2025 дар театрҳои касбӣ 56 асари нав рӯйи саҳна омада, дар дохили кишвар 59 сафари ҳунарӣ ба 35 шаҳру ноҳияҳо сурат гирифт.
Муассисаҳои театрӣ ва консертӣ дар чорабиниҳои давлатӣ ва байналмилалӣ иштирок намуда, Сирки давлатии Тоҷикистон дар ин давра 21 намоиши сиркиро ба тамошобинон пешкаш намуд.
ТАБЪУ НАШР ВА МАТБУОТ. Дар соли ҳисоботӣ аз ҷониби муассисаҳои нашриявии вазорат 108 номгӯй китоб бо теъдоди 78 103 нусха ба маблағи беш аз 5,6 млн сомонӣ ба табъ расонида шуд. Намоишгоҳи 13-уми байналмилалии «Китоби Душанбе» баргузор гардида, Тоҷикистон дар Озмуни байналмилалии «Санъати китоб»-и кишварҳои ИДМ соҳиби 9 ҷоиза ва дипломи ифтихорӣ шуд. Китоби Пешвои миллат «Мавлоно ва тамаддуни инсонӣ» дар номинатсияи «Муколамаи фарҳангҳо» ҷойи аввалро касб намуд.
Дар доираи ҳаракати фарҳангии «Корвони китоб» ба шаҳру ноҳияҳои вилояти Суғд ва Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон қариб 10 ҳазор нусха китоб ба маблағи зиёда аз 299 ҳазор сомонӣ ройгон дастрас карда шуд.
Тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 25 феврали соли 2017, №97 “Дар бораи Тартиби баҳисобгирии давлатии фаъолияти ноширӣ, корхонаҳои полиграфӣ ва пешбурди Феҳристи ягонаи давлатӣ” дар 3 соли охир 192 рӯзнома, аз инҳо 131 давлатӣ ва 61 мустақил, 184 маҷалла, аз инҳо 151 давлатӣ ва 33 мустақил, 97 матбаа, аз инҳо 23 давлатӣ, 74 мустақил, 29 нуқтаи фурӯши китоб, аз ин 1 давлатӣ, 28 мустақил, 15 нашриёт, аз ин 7 давлатӣ ва 8 мустақил, 6 агентии иттиллоотӣ, аз ин 1 давлатӣ ва 5 мустақил дар вазорат баҳисоб гирифта шудааст.
СОҲАИ ҲУҚУҚИ МУАЛЛИФӢ. Дар соли 2025 ба муаллифон ва соҳибҳуқуқоне, ки асарҳояшонро барои сабти ном пешниҳод намудаанд, тибқи «Тартиби бақайдгирии асарҳои муаллифон» ба 81 муаллиф шаҳодатномаи бақайдгирии асарҳои илм, адабиёт ва санъат дода шуд.
ФАЪОЛИЯТИ ОММАВӢ ВА ФАРҲАНГӢ ДАР МАҲАЛҲО. Дар соли 2025 муассисаҳои фарҳангии кишвар дар маҷмуъ 69 055 чорабинии фарҳангӣ баргузор намуда, беш аз 8,2 миллион нафар аҳолӣ фаро гирифта шуданд. Танҳо бо усули «Деҳа ба деҳа» ва «Маҳалла ба маҳалла» 7177 чорабинӣ доир гардид.
Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷараёни таҳаввулоти босуръати ҷаҳони муосир ва марҳилаи навини рушди иқтисодиву иҷтимоӣ баҳри ташаккули ҷаҳони маънавии шаҳрвандон ва афзудани мақому манзилати Тоҷикистони соҳибистиқлол дар арсаи ҷаҳонӣ, боло бурдани сатҳи маърифату фарҳанг ва худшиносию худогоҳии аҳли ҷомеа, тарғиби арзишҳо, муқаддасоти таърихию фарҳангӣ ва гиромидошти асолати фарҳанги миллӣ минбаъд низ тадбирҳои амалиро хоҳад андешид.
Тел: +992 (372) 21 53 70;
Email: v.farhang@mail.ru;
Вебсайт: https://egov.tj/site/farhang-tjk
Саҳифаҳои расмии Вазорати фарҳанг дар шабакаҳои иҷтимоӣ
https://www.facebook.com/vfarhangtj
https://www.instagram.com/vfarhangtj
https://www.tiktok.com/@v.farhang.tjk
нусхаи электронии варақаи матбуотиро инҷо боргирӣ намоед