Таърих гувоҳ аст, ки Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар марҳилаи ҳассоси тақдирсоз барои кишвари тозаистиқлол ба фаъолият шуруъ намуда, аз рӯзҳои аввали таъсисёбӣ барои устуворию пойдории сулҳу ваҳдат ва ободиву созандагии кишвар кӯшиш ба харҷ дода, ҳадафи асосии худро муттаҳид намудани неруи пешқадам ва тавоно ба хотири барпо намудани давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ, ҷомеаи аз ҷиҳати иқтисодӣ ва иҷтимоӣ мутараққӣ, таъмин намудани суботу ягонагӣ, якпорчагии Ватан, ояндаи неку дурахшони мамалакат муайян намуд.
Қобили зикр аст, ки занҳо қисмати муҳим ва пешбарандаи ҷомеаи демократӣ ба шумор рафта, дар рушди сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии он саҳми қобили таваҷҷуҳ доранд. Ҷомеаи демократӣ тақозо мекунад, ки мавқеъ ва баробарҳуқуқии тамоми қишрҳои аҳолӣ ҳифз гардида, таносуби ҷинсиву нажодӣ ва диниву мазҳабӣ риоя карда шавад.
Солҳои 90-уми асри 20 зимни эълон намудани истиқлолияти давлатӣ мо худро узви ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон эълон намуда, уҳдадор гардида будем, ки ҳуқуқи озодиҳои инсонро эҳтиром, риоя ва ҳифз менамоем. Мутаассифона, ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ на танҳо ба вазъи иқтисодиву сиёсии мамлакат, балки ба вазъи ҳуқуқии занон низ таъсири ногувор расонд.
Хушбахтона, интихоб гардидани муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳайси Раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон вазъиятро ба куллӣ тағйир дод.
Яке аз аввалин қадамҳо дар самти ҳимояи ҳуқуқи занон ин дар соли 1993 ба тасвиб расондани Конвенсияи Созмони Милали Муттаҳид оид ба бартараф намудани ҳамаи шаклҳои табъизи занон мебошад, Дар Конвенсия давлатҳои аъзо табъиз нисбати занонро дар тамоми шаклҳояш маҳкум мекунанд ва бо ин мақсад уҳдадор мешаванд, ки:
а) принспҳои баробарбарҳуқуқии мардону занонро дар конститутсияҳои миллии худ ё дигар қонунгузории дахлдор ворид кунанд;
в) ҳифзи ҳуқуқии занонро дар асоси баробарӣ бо мардон муқаррар мекунанд;
г) аз содир намудани ҳама гуна кирдори табъизӣ ё амалҳо нисбати занон худдорӣ мекунанд.
Дар он солҳо бо мақсади эъмори зербинои ҳуқуқии давлат 6 ноябри соли 1994 аввалин Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.
Муқаррароти моддаи 1-и Конвенсия дар моддаи 17 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ифода карда шуд. Яъне, ҳама дар назди қонун ва суд баробаранд. Давлат ба ҳар кас, қатъи назар аз миллат, нажод, ҷинс ва забон, ҳуқуқу озодиҳоро кафолат медиҳад. Мардон ва занон баробарҳуқуқанд.
Моддаи 33 Конститутсия Ҷумҳурии Тоҷикистон он расму оинҳои миллиро, ки ба воқеияти ҳаёти муосир мувофиқ набуданд, рад намуда, пешбинӣ кардааст, ки мардон ва занон, ки ба синни никоҳ расидаанд, ҳуқуқ доранд озодона ақди никоҳ банданд. Дар оиладорӣ ва бекор кардани ақди никоҳ зану шавҳар баробарҳуқуқанд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар иҷлосияи нахустини Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҳикистон даъвати ҳафтум 19 марти соли 2025 таъкид намуданд, ки ба ҳайати парламенти даъвати нав барои солҳои 2025-2030 18 нафар бонувон интихоб шуданд, ки ин шумора дар қиёс ба даъвати гузашта 4 нафар зиёд буда, аз иштироки фаъоли онҳо дар корҳои давлативу ҷамъиятӣ ва баланд гардидани мақоми зан дар ҷомеа дарак медиҳад.
Аз 18 нафар бонувони интихобшуда 1 нафар ба ҳайси муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1 нафар ба ҳайси раиси кумита ва 5 нафари дигар ба сифати муовинони раисони кумитаҳо кору фаъолият менамоянд.
Яке аз самтҳои афзалиятнок дар фаъолияти Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамкориҳои байнипарламентӣ ба ҳисоб меравад. Бо ин мақсад дар давоми иҷлосияи якум занон - вакилони Маҷлиси намояндагон дар конфронсҳо, ҷаласаҳо ва вохӯриҳои байналмилалӣ фаъолона иштирок намуданд.
Маҷлиси намояндагон дар давоми иҷлосияи якум бо 70 кишвари гуногуни ҷаҳон ва 8 созмони байналмилаливу минтақавӣ гурӯҳҳои дӯстӣ ва ҳамкорӣ созмон дод. Ба ҳар як гурӯҳ ҳатман 2 ва ё зиёда вакилзанҳо дохиланд, аз ҷумла ба ҳайати гурӯҳи миллии Иттиҳоди Парламентии давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Исломӣ 7 вакилзан, ба Комиссияи доимии Ассамблеяи Парламентии Созмони Аҳдномаи Амнияти Дастҷамъӣ 3 нафар, ба Комиссияи доимии Ассамблеяи байнипарламентии давлатҳои иштирокчии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил 2 нафар.
Дар гурўҳи дустӣ ва ҳамкории байни Маҷлиси намояндагон бо Парламенти Шотландия, бо палатаи намояндагони Шоҳигарии Белгия, бо Маҷлиси Шурои Исломии Эрон, бо Парламенти Шоҳигарии Шветсия ду ва ё зиёда вакилзанон пешниҳод гаштаанд, ки намунаи иштироки фаъоли занони вакил дар муносибатҳои байнипарламентӣ маҳсуб мешавад.
Мо вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вакилони маҷлисҳои маҳаллӣ бояд намунаи олии риояи бечунучарои қонунҳо, поквиҷдонӣ ва садоқат ба Ватану миллат бошем ва дар сафи пеши мубориза бо ҳамагуна кирдорҳои ғайриқонунӣ қарор дошта бошем.
Бовари дорам, ки мо вакилон вазифаҳои дар Конститутсия ва қонунҳо муайяншудаи худро бо ҳисси баланди ватандорӣ ва дарки масъулият ба хотири пешрафти имрӯзу фардои Тоҷикистон, рушди устувору босуръати иқтисодиву иҷтимоии кишвар, таъмини волояти қонун ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон дар сатҳи баланд ва босамар амалӣ менамоем.