Дар фарҳанг ва тамаддуни инсоният симои модар ҳамеша бо эҳтироми хоса ва арҷгузории баланд ёд мешавад. Модар рамзи меҳрубонӣ, муҳаббат, сабру таҳаммул ва сарчашмаи зиндагии инсон аст. Аз замонҳои қадим то имрӯз ҷомеа нақши модарро ҳамчун пояи устувори тарбияи инсон ва бунёди арзишҳои ахлоқиву маънавӣ эътироф менамояд. Беҳуда нест, ки дар бисёр миллатҳо модарро «чароғи хонадон» ва «меҳвари оила» меноманд.
Имрӯз, дар шароити ҷомеаи муосир, нақши зан-модар боз ҳам муҳимтар гардидааст. Ӯ на танҳо тарбиятгари фарзанд, балки бунёдгузори арзишҳои ахлоқӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии ҷомеа ба ҳисоб меравад. Маҳз модар бо муҳаббати беандоза ва меҳрубонии самимии худ дар қалби фарзанд эҳсоси инсондӯстӣ, ростқавлӣ, ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва инсониро парвариш менамояд.
Модар аввалин омӯзгор ва роҳнамои зиндагии ҳар инсон аст. Аз лаҳзаи ба дунё омадани тифл модар тамоми ҳастии худро ба нигоҳубин ва тарбияи ӯ мебахшад. Маҳз дар оғӯши модар инсон нахустин дарсҳои зиндагиро меомӯзад: меҳрубонӣ, садоқат, эҳтиром ва муҳаббат ба дигарон.
Тарбияи фарзанд кори осон нест. Он сабру таҳаммул, меҳру муҳаббат ва масъулияти бузургро талаб мекунад. Модар шабҳои зиёдеро бедорхобӣ кашида, барои саломатӣ ва хушбахтии фарзанди худ заҳмат мекашад. Ӯ беинтиҳо мебахшад, беинтиҳо дӯст медорад ва ҳеҷ гоҳ аз меҳрубонӣ хаста намешавад.
Маҳз ба шарофати ғамхорӣ ва тарбияи модар дар ҷомеа насли солим, босавод ва бофарҳанг ба воя мерасад. Агар дар оила муҳити солим ва муҳаббат ҳукмрон бошад, фарзандон низ бо ахлоқи ҳамида ва ҷаҳонбинии солим ба камол мерасанд. Аз ҳамин ҷиҳат мегӯянд, ки ояндаи ҷомеа аз тарбияи оила, махсусан аз муҳаббат ва ғамхории модар вобаста аст.
Дар таърихи миллатҳои гуногун симои модар ҳамеша бо эҳтиром ва арҷгузорӣ ёд мешавад. Дар фарҳанги тоҷик низ зан-модар мавқеи хос дорад. Дар адабиёт, фолклор ва анъанаҳои миллӣ модар ҳамчун рамзи меҳру муҳаббат, фидокорӣ ва покӣ ситоиш гардидааст.
Дар даврони соҳибистиқлолии Тоҷикистон масъалаи баланд бардоштани мақому манзалати зан-модар ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат табдил ёфтааст. Давлат ва Ҳукумати кишвар барои дастгирии занону бонувон, фароҳам овардани шароити мусоид барои таҳсил, фаъолият ва иштироки онҳо дар ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоии ҷомеа тадбирҳои муҳим меандешанд.
Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханрониҳои худ пайваста ба нақши бузурги зан-модар дар ҷомеа таваҷҷуҳи хоса зоҳир менамоянд. Ба гуфтаи Сарвари давлат, модар сарчашмаи меҳру муҳаббат ва асоси устувории ҷомеа мебошад.
Аз ҷумла, Пешвои миллат таъкид намудаанд:
«Модар чароғи хонадон, сарчашмаи меҳру муҳаббат ва раҳнамои зиндагии ҳар инсон аст.»
Ин суханон баёнгари он аст, ки модар дар ҳаёти инсон на танҳо шахси азиз, балки роҳнамои зиндагӣ ва сарчашмаи муҳаббати беинтиҳо мебошад.
Ҳамчунин Пешвои миллат дар васфи зан-модар чунин иброз доштаанд:
«Зан–модар на танҳо офарандаи ҳаёт, балки нигоҳдорандаи арзишҳои миллӣ, фарҳанг ва ахлоқи ҷомеа мебошад.»
Дар ҳақиқат, зан-модар на танҳо фарзанд ба дунё меорад, балки ӯ тарбиятгари насл, нигоҳдорандаи фарҳанг ва анъанаҳои миллӣ низ мебошад. Бо меҳрубонӣ ва ҳикмати худ ӯ арзишҳои маънавиро аз насл ба насл интиқол медиҳад.
Имрӯз занони тоҷик дар баробари иҷрои вазифаи муқаддаси модарӣ дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа фаъолияти фаъолона доранд. Онҳо дар соҳаҳои илму маориф, тандурустӣ, фарҳанг, иқтисод ва идоракунии давлатӣ саҳми арзанда мегузоранд.
Пешвои миллат занонро неруи созанда ва пешбарандаи ҷомеа номида, таъкид менамоянд, ки бе иштироки фаъолонаи занон пешрафти давлат ва ҷомеа ғайриимкон аст. Занон бо донишу таҷриба, масъулиятшиносӣ ва меҳнати софдилона дар ободии кишвар саҳми назаррас мегузоранд.
Ҳамзамон, зан-модар дар таҳкими сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ нақши муҳим мебозад. Маҳз тарбияи дуруст ва меҳрубонии модар метавонад дар қалби фарзанд эҳсоси ватандӯстӣ ва масъулиятшиносиро бедор намояд.
Симои модар дар адабиёти тоҷик низ ҷойгоҳи хоса дорад. Адибон ва шоирони бузурги тоҷик модарро ҳамчун рамзи муҳаббат, покӣ ва зиндагӣ ситоиш кардаанд. Дар осори адабӣ модар ҳамчун шахсияти муқаддас ва манбаи илҳом тасвир шудааст.
Қаҳрамони Тоҷикистон Мирзо Турсунзода дар ашъори худ бо эҳсоси гарму самимӣ бузургии модарро тараннум намудааст. Дар шеърҳои ӯ модар ҳамчун шахси меҳрубон, фидокор ва сарчашмаи муҳаббати инсонӣ тасвир мегардад.
Адабиёти тоҷик ҳамеша инсонҳоро ба эҳтироми модар, қадршиносии заҳмат ва муҳаббати ӯ даъват менамояд. Зеро модар шахсе аст, ки тамоми ҳастии худро барои хушбахтии фарзанд мебахшад.
Эҳтиром ва қадршиносии модар на танҳо қарзи фарзандӣ, балки вазифаи ҳар як узви ҷомеа мебошад. Қадршиносӣ аз меҳнати модар, ғамхорӣ нисбат ба ӯ ва муносибати нек беҳтарин армуғон барои ин фариштаи замин аст.
Модар сарчашмаи муҳаббат, меҳрубонӣ ва бахшандагӣ мебошад. Ӯ ҳамеша омода аст, ки барои фарзанди худ ҳама гуна душвориро паси сар намояд. Аз ҳамин сабаб, эҳтироми модар бояд дар маркази арзишҳои ахлоқии ҷомеа қарор дошта бошад.
Ҷомеае, ки ба зан-модар эҳтиром мегузорад, ҷомеаи солим ва пешрафта хоҳад буд. Зеро модар пояи устувори оила ва асоси тарбияи насли оянда мебошад.
Дар маҷмӯъ, модар дар ҳаёти инсон ва ҷомеа нақши ниҳоят бузург дорад. Ӯ на танҳо тарбиятгари фарзанд, балки бунёдгузори арзишҳои ахлоқӣ ва маънавии ҷомеа мебошад. Бо меҳру муҳаббат, сабру таҳаммул ва фидокории худ модар насли солиму бофарҳангро ба камол мерасонад.
Эҳтиром ва қадршиносии модар нишонаи фарҳанг ва маърифати баланди ҷомеа мебошад. Ҳар як инсон бояд меҳру муҳаббат ва заҳмати модари худро қадр намояд ва нисбат ба ӯ ҳамеша бо эҳтиром муносибат кунад.
Манучеҳр Ҷонмаҳмадов– муовини директор оид ба таҷрибаомӯзии МДТ “Коллеҷи тиббии шаҳри Ҳисор”
