Тавсияҳои олимон ва донишмандони институти хокшиносӣ ва агрохимия “Коркарди асосии хок” Қариб нисфи заминҳои обёришавандаи ҷумҳурӣ дар майдонҳое ҷойгиранд, ки киштгардониҳо аз худ карда шудаанд. Дар чунин шароитҳо самарабахшии баланди ҳамаи усулҳои…
Тавсияҳои олимон ва донишмандони институти хокшиносӣ ва агрохимия
“Коркарди асосии хок”
Қариб нисфи заминҳои обёришавандаи ҷумҳурӣ дар майдонҳое
ҷойгиранд, ки киштгардониҳо аз худ карда шудаанд. Дар чунин шароитҳо самарабахшии баланди ҳамаи усулҳои агротехникӣ, аз он ҷумла шудгор низ, ба даст оварда мешавад.
Тадқиқоти ҷиддӣ доир ба кор карда баромадани усулҳои шудгори рўйгардон дар киштгардониҳои пахтаю юнучқа нисбат ба шароитҳои водиҳои Вахшу Ҳисор аз ҷониби олимони АИКТ гузаронида шудаанд.
Муқаррар карда шудааст, ки дар мавриди шудгор карда таги хок намудани қабати алафҳои бисёрсола хок ба муддати дароз ҳосилхезии ташаккулёфта ва хосиятҳои мусбии обу физикиашро нигоҳ медорад. Ба ғайр аз ин, юнучқа месабзад ва дар давраи ротатсия киштгардонӣ алафҳои бегонаро пахш менамояд.
Бо назардошти ин натиҷаҳо дар шароити водии Вахш дар хокҳои хокистарранги ирригатсионӣ шудгор карда таги хок намудани бозмондаҳои юнучқаро бо плуги плантажӣ дар чуқурии 60 см ва дар дигар намудњои хокҳо (аз ҷумла санглох) новобаста аз минтақа — дар чуқурии 45-50 см гузаронидан лозим аст. Дар манзари шудгори чуқур ва таги хок намудани қабати алафҳои бисёрсола барои кишти пахтаи соли дуюми парвариш шудгорро дар чуқурии 23-25 см гузаронидан зарур аст. Он чи ба киштгардониҳои 1:4:1:4 ва 1:3:1:3 ва заминҳои пахтаи истифодаашон дурударози бетанаффус дахл дорад, муносибат ҳангоми шудгор бояд дигар хел бошад. Дар ин шароитҳо моҳияти муҳимро муҳлати шудгор соҳиб аст. Муқаррар карда шудааст, ки агар дар хокҳои тираи марғзории водии Ҳисор шудгор аз мавсими тирамоҳӣ ба баҳор гузаронида шавад, он гоҳ ҳосили пахта то ба 4,5с/га паст меравад. Аз ин сабаб, шудгор бояд дар моҳҳои октябр -ноябр ва на дертар аз нимаи аввали моҳи декабр гузаронида шавад. Моҳияти шудгор аз он иборат аст, ки вай ба таври қатьӣ хосияти физикии хок, қобилияти наминигохдорандагӣ ва фаъолияти биологии онро беҳтар мегардонад. Ба ғайр аз ин, дар мавриди сари вақт баланд бардоштани шудгор дар хок функсияҳои муфид бартарӣ пайдо намуда, нашъунамои фаъоли пахтаро таъмин мекунад.
Талаботи дигар ҳатман гузаронидани шудгор бо пешплугҳо мебошад, ки ковоккунии беҳтари хок, таги хок намудани нуриҳоро ба минтақаи фаъоли фаъолияти системаи решагии пахта, маҳв ёфтани узвҳои афзоишкунандаи алафҳои бегона, шакли зимистонгузаронандаи зараррасонҳо ва қатъӣ пахш намудани микрорганизмҳои касалиоварро таъмин менамояд.
Дар ҷумҳурӣ шудгорро ҳам бо усулҳои стандартӣ ва ҳам плугҳои дуқабата мегузаронанд. Дар майдонҳои аз алафҳои бегона касифгашта, бахусус бо алафҳои бегонаи бисёрсола, шудгорро мебояд танҳо бо плугҳои дуқабата, ки пурра чаппагардонкунии қабат ва чуқур таги хок намудани алафҳои бегонаро таъмин месозад ва дар як маврид барои сабзиши онҳо шароити номусоиди сабзишро ба миён меорад, гузаронидан зарур аст.