Тоҷикистон кишварест, ки дорои мероси бойи таърихӣ, шаҳрҳои қадима ва анъанаҳои чандинҳазорсолаи фарҳангӣ мебошад. Дар тӯли ҳазорсолаҳо ин сарзамин макони бархӯрди тамаддунҳо, рушди тиҷорат ва ташаккули фарҳанги нотакрори Осиёи Марказӣ буд.
01. Тамаддунҳои қадим
Ҳазорсолаи IV пеш аз милод — асрҳои аввали милодӣ
Дар қаламрави Тоҷикистони имрӯза маҳалҳои қадимӣ ва ҷамоаҳои кишоварзӣ рушд мекарданд. Минтақаҳои таърихии Суғд ва Бохтар ба марказҳои муҳими тиҷорат, ҳунармандӣ ва фарҳанги шаҳрнишинӣ табдил ёфта буданд. Маҳаллаи қадимаи Саразм аз рушди барвақти металлургия, кишоварзӣ ва робитаҳои тиҷоратӣ шаҳодат медиҳад.
02. Роҳи бузурги Абрешим
Давраи бостон — асрҳои миёна
Қаламрави Тоҷикистони имрӯза дар роҳҳои муҳими тиҷоратие ҷойгир буд, ки Шарқу Ғарбро бо ҳам мепайвастанд. Тоҷирони суғдӣ дар тиҷорати байналмилалӣ нақши муҳим дошта, ба мубодилаи мол, дониш ва анъанаҳои фарҳангӣ миёни халқҳои Осиё мусоидат мекарданд.
03. Давраи Сомониён
Асрҳои IX–X
Давлати Сомониён яке аз марказҳои муҳими сиёсӣ ва фарҳангии минтақа ба шумор мерафт. Дар ин давра адабиёт, илм, меъморӣ ва забони форсии тоҷикӣ рушд карданд. Шоири бузург Рӯдакӣ, ки асосгузори адабиёти классикии форсу тоҷик маҳсуб мешавад, яке аз рамзҳои барҷастаи ин давра гардид.
04. Давлатҳои асримиёнагӣ
Асрҳои XI–XIX
Дар минтақа давлатҳо ва сулолаҳои гуногун ба вуҷуд омада, шаҳрҳо рушд мекарданд ва роҳҳои тиҷоратӣ тағйир меёфтанд. Бо вуҷуди дигаргуниҳои сиёсӣ, анъанаҳои ҳунармандӣ, адабиёт, мусиқӣ ва меъморӣ идома ёфтанд. Дар асри XIX қисми зиёди қаламрави Тоҷикистони имрӯза дар ҳайати Аморати Бухоро ва Хонии Қӯқанд қарор дошт.
05. Давраи шӯравӣ
Солҳои 1924–1991
Соли 1924 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон таъсис ёфт. Соли 1929 Тоҷикистон мақоми ҷумҳурии иттифоқиро дар ҳайати Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ (ИҶШС) гирифт. Дар ин давра маориф, саноат, кишоварзӣ ва инфрасохтор рушд карданд. Душанбе тадриҷан ба маркази муҳими маъмурӣ ва фарҳангӣ табдил ёфт.
06. Истиқлоли давлатӣ
Соли 1991
9 сентябри соли 1991 Тоҷикистон истиқлоли давлатии худро эълон кард. Марҳилаи нави таърихии кишвар оғоз гардид, ки бо ташаккули ниҳодҳои давлатии миллӣ ва рушди муносибатҳои байналмилалӣ алоқаманд буд. Дар солҳои минбаъда кишвар давраи душвори низоъи шаҳрвандӣ ва барқарорсозиро аз сар гузаронд. Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ 27 июни соли 1997 қадами муҳим дар роҳи расидан ба сулҳ гардид.
07. Тоҷикистони муосир
Аз соли 1997 то имрӯз
Тоҷикистон рушди иқтисод, инфрасохтор, маориф ва ҳамкориҳои байналмилалиро идома медиҳад. Ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ, анъанаҳои миллӣ ва мероси фарҳангӣ яке аз самтҳои муҳими ҳаёти кишвар ба шумор меравад. Имрӯз Тоҷикистон бо табиати кӯҳсор, шаҳрҳои таърихӣ ва фарҳанги ғании худ шинохта шудааст.